Gaz Buhar Ölçümleri | Eskişehir

Gaz ve Buhar Ölçümleri | Eskişehir

İşyerlerinde üretim prosesleri, kullanılan kimyasallar, solventler, temizlik ürünleri ve çeşitli endüstriyel işlemler sonucunda çalışma ortamına gaz ve buhar şeklinde kimyasal etkenler yayılabilir. Bu etkenlerin çalışanların solunum yoluyla maruziyet oluşturup oluşturmadığının değerlendirilmesi, iş hijyeni çalışmalarının önemli bir parçasıdır.

Gaz ve buhar ölçümleri, çalışma ortamındaki kimyasal etkenlerin belirlenmesi ve gerekli durumlarda çalışanların kişisel maruziyetlerinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilir. Ölçülecek kimyasal madde ve kullanılacak yöntem; işyerindeki proses, kullanılan ürünler, güvenlik bilgi formları (SDS), maruziyet şekli ve ölçüm amacına göre belirlenir.

Eskişehir başta olmak üzere Bilecik, Bozüyük, Kütahya, Afyonkarahisar, Bursa, Ankara, Konya, Bolu, Sakarya ve Kocaeli/İzmit bölgelerinde işletmelere yönelik iş hijyeni ölçüm hizmetleri sunulmaktadır.

Gaz ve Buhar Ölçümü Nedir?

Gaz ve buhar ölçümü, çalışma ortamında bulunan veya üretim prosesi sırasında ortaya çıkabilen belirli kimyasal maddelerin konsantrasyonlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesidir.

Gaz ve buhar kavramı tek bir kimyasal maddeyi ifade etmez. İşyerindeki faaliyetlere göre farklı kimyasalların değerlendirilmesi gerekebilir.

Örneğin;

  • Amonyak

  • İnorganik asitler

  • Aromatik hidrokarbonlar

  • Alifatik hidrokarbonlar

  • Solvent buharları

  • Uçucu organik bileşikler (VOC)

  • Formaldehit ve bazı karbonil bileşikleri

  • Prosese özgü diğer gaz ve buharlar

ölçüm kapsamında değerlendirilebilecek kimyasal etkenler arasında yer alabilir.

Hangi parametrenin ölçüleceği, işyerinde kullanılan veya oluşan kimyasalların özelliklerine göre belirlenmelidir. Güncel İSGÜM kaynaklarında da gaz, buhar, amonyak, inorganik asitler, aromatik ve alifatik hidrokarbonlar ile VOC gibi farklı kimyasal parametreler için ayrı yöntem ve kapsamlar bulunmaktadır.

Gaz ve Buhar Ölçümü Neden Yapılır?

Çalışma ortamındaki kimyasal etkenlerin çalışanların sağlığı açısından değerlendirilmesi için iş hijyeni ölçümlerinden yararlanılır.

Gaz ve buhar ölçümleri;

  • Kimyasal maruziyet kaynaklarının belirlenmesi,

  • Çalışma ortamındaki kimyasal etkenlerin değerlendirilmesi,

  • Çalışanların maruziyet durumunun incelenmesi,

  • Risk değerlendirmesine veri sağlanması,

  • Havalandırma ve teknik önlemlerin değerlendirilmesi,

  • Üretim proseslerinden kaynaklanan kimyasal risklerin incelenmesi,

  • Alınan önlemlerin etkinliğinin kontrol edilmesi

gibi amaçlarla gerçekleştirilebilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da iş hijyeni ölçümlerini çalışma ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlerin değerlendirilmesi kapsamında ele almakta; gaz ve buharı kimyasal etkenler arasında saymaktadır.

İşyeri Ortamı Gaz ve Buhar Ölçümü

İşyeri ortamı ölçümlerinde belirlenen çalışma alanlarında gaz veya buhar konsantrasyonlarının tespit edilmesi amaçlanır.

Ölçüm noktaları belirlenirken;

  • Üretim prosesi,

  • Kimyasal kullanım noktaları,

  • Havalandırma sistemi,

  • Kimyasalın kullanım şekli,

  • Çalışanların çalışma alanları,

  • Maruziyet kaynakları,

  • Çalışma süresi

gibi faktörler dikkate alınır.

Ölçüm stratejisinin belirlenmesinde işin niteliği, çalışan sayısı ve maruziyet süresi gibi unsurların dikkate alınması gerektiği İSGÜM tarafından da belirtilmektedir.

Kişisel Gaz ve Buhar Maruziyet Ölçümü

Bazı durumlarda yalnızca çalışma ortamının genel durumunun belirlenmesi yeterli olmayabilir.

Çalışanın belirli bir kimyasala ne düzeyde maruz kaldığının değerlendirilmesi gerektiğinde kişisel maruziyet ölçümü planlanabilir.

Kişisel ölçümde numune alma ekipmanı çalışanın solunum bölgesine yakın konumlandırılarak belirlenen süre boyunca numune alınabilir. Ölçüm süresi ve yöntemi, değerlendirilen kimyasal maddeye ve ilgili metoda göre belirlenir.

Özellikle;

  • Solventlerle çalışan personel,

  • Boya ve kaplama çalışanları,

  • Kimyasal madde kullanan çalışanlar,

  • Üretim proseslerinde kimyasal maddelere maruz kalan personel,

  • Temizlik kimyasalları kullanan çalışanlar

için proses ve risk değerlendirmesine bağlı olarak kişisel maruziyet ölçümü gündeme gelebilir.

İSGÜM, çalışma ortamı ölçümleri ile kişisel maruziyet ölçümlerinin birbirinden farklı olduğunu ve maruziyet değerlendirmesi yapılırken uygun ölçüm yaklaşımının seçilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Hangi Gaz ve Buharlar Ölçülebilir?

Ölçülebilecek kimyasallar işyerinin faaliyet alanına ve kullanılacak yönteme göre değişir.

Amonyak Ölçümü

Amonyak kullanılan veya proses sırasında ortaya çıkabilen işyerlerinde havadaki amonyak konsantrasyonunun değerlendirilmesi gerekebilir.

Özellikle kimyasal prosesler ve amonyak kullanılan üretim alanlarında risk değerlendirmesine bağlı olarak amonyak ölçümü planlanabilir.

İnorganik Asit Ölçümü

Bazı üretim ve yüzey işlem proseslerinde hidroklorik asit, nitrik asit, hidroflorik asit gibi inorganik asitlerden kaynaklanan maruziyetler söz konusu olabilir.

Bu tür kimyasallar için kullanılacak numune alma ve analiz yöntemi, ilgili kimyasalın özelliklerine göre belirlenir.

İSGÜM tarafından yayımlanan metot listesinde havadaki inorganik asitlerin belirlenmesine yönelik yöntemler yer almaktadır.

Solvent ve Hidrokarbon Buharları

Boya, tiner, yapıştırıcı, temizleme solventleri ve benzeri ürünlerin kullanıldığı işyerlerinde çeşitli organik buharlar ortaya çıkabilir.

Aromatik ve alifatik hidrokarbonlar ile VOC grupları bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ölçülecek kimyasalların belirlenmesinde kullanılan ürünlerin güvenlik bilgi formları ve üretim prosesleri önemli bir kaynak oluşturur.

VOC Ölçümleri

Uçucu organik bileşikler (VOC), farklı kimyasal maddelerden oluşan geniş bir gruptur.

Bu nedenle VOC değerlendirmesinde hangi bileşiklerin aranacağı işyerinin prosesine göre belirlenmelidir.

Boya, kaplama, otomotiv, metal, makine, kimya, plastik, mobilya ve solvent kullanılan çeşitli üretim alanlarında VOC maruziyeti değerlendirilebilir.

Gaz ve Buhar Ölçümünde Kullanılan Yöntem

Gaz ve buhar ölçümlerinde kullanılacak yöntem ölçülecek kimyasala göre değişebilir.

İSGÜM tarafından yayımlanan güncel kaynaklarda gaz ve buhar konsantrasyonlarının belirlenmesi için farklı yöntemler ve kimyasal parametreler tanımlanmaktadır. Örneğin renk karşılaştırma metodu ile gaz ve buhar konsantrasyonu tayini için özel bir kapsam bulunmaktadır.

Bu nedenle tüm gaz ve buharlar için tek bir ölçüm yöntemi kullanılması doğru değildir.

Ölçüm öncesinde;

  1. İşyerindeki proses incelenir.

  2. Kullanılan kimyasallar belirlenir.

  3. Güvenlik Bilgi Formları (SDS) değerlendirilir.

  4. Ölçülecek kimyasal parametreler belirlenir.

  5. Uygun numune alma ve analiz yöntemi seçilir.

  6. Ölçüm noktaları ve ölçüm süresi belirlenir.

  7. Numuneler alınır ve gerekli analizler gerçekleştirilir.

  8. Sonuçlar raporlanır ve değerlendirilir.

Gaz ve Buhar Ölçüm Süreci

1. Ön İnceleme

İşyerindeki üretim faaliyetleri, kullanılan kimyasallar ve çalışanların çalışma şekli değerlendirilir.

2. Kimyasal Maddelerin Belirlenmesi

Kullanılan ürünlerin güvenlik bilgi formları incelenerek hangi kimyasalların ölçüm kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirlenir.

3. Ölçüm Stratejisinin Oluşturulması

Çalışanların hangi alanlarda, ne kadar süreyle ve hangi kimyasal etkenlere maruz kalabileceği değerlendirilir.

4. Numune Alma ve Ölçüm

Belirlenen metoda uygun şekilde ortam veya kişisel numuneler alınır.

5. Analiz

Numunenin özelliğine ve kullanılan metoda bağlı olarak uygun analiz yöntemi uygulanır.

6. Raporlama

Ölçüm sonuçları raporlanır ve değerlendirme için gerekli bilgiler raporda sunulur.

Hangi İşyerlerinde Gaz ve Buhar Ölçümü Yapılabilir?

Gaz ve buhar ölçümleri birçok farklı sektörde, işyerinin proseslerine bağlı olarak gündeme gelebilir.

Özellikle;

  • Kimya tesisleri

  • Boya ve kaplama işletmeleri

  • Otomotiv sanayi

  • Metal ve makine imalatı

  • Plastik üretimi

  • Mobilya ve ahşap sektörleri

  • Yapıştırıcı kullanılan üretim alanları

  • Solvent kullanılan işletmeler

  • Temizlik kimyasallarının kullanıldığı çalışma alanları

  • Çeşitli endüstriyel üretim tesisleri

gaz ve buhar maruziyeti açısından değerlendirilebilir.

Burada ölçüm yapılması gereken kimyasal parametreler işletmenin faaliyet alanına göre ayrıca belirlenmelidir.

Eskişehir Gaz ve Buhar Ölçümü

Eskişehir’de faaliyet gösteren sanayi kuruluşlarında üretim proseslerine bağlı olarak farklı kimyasal etkenler ortaya çıkabilir.

Özellikle organize sanayi bölgelerinde bulunan otomotiv, metal, makine, kimya, boya, plastik ve çeşitli üretim tesislerinde kullanılan kimyasalların iş hijyeni açısından değerlendirilmesi gerekebilir.

Gaz ve buhar ölçümleri, işletmenin risk değerlendirmesi ve kullanılan kimyasallar dikkate alınarak planlanabilir.

Gaz ve Buhar Ölçümü Hangi Sıklıkla Yapılmalıdır?

Ölçüm sıklığı her işyeri için aynı değildir.

Çalışma ortamındaki proses değişiklikleri, kullanılan kimyasallar, üretim koşulları, çalışanların maruziyet durumu ve risk değerlendirmesinde ortaya çıkan ihtiyaçlar ölçüm planlamasında dikkate alınmalıdır.

Yeni bir kimyasal kullanılmaya başlanması, üretim prosesinin değiştirilmesi, havalandırma sisteminin değiştirilmesi veya kimyasal maruziyet açısından yeni bir risk ortaya çıkması halinde yeniden değerlendirme yapılması gerekebilir.

Gaz ve Buhar Ölçüm Raporu

Gerçekleştirilen ölçümün kapsamına göre raporda;

  • İşyerine ait bilgiler,

  • Ölçüm tarihi,

  • Ölçüm yapılan bölüm,

  • Ölçülen kimyasal parametre,

  • Numune alma bilgileri,

  • Kullanılan yöntem,

  • Ölçüm veya analiz sonuçları,

  • Gerekli değerlendirme bilgileri

yer alabilir.

Raporun içeriği, yapılan ölçümün türüne ve kullanılan yönteme göre değişiklik gösterebilir.

Diğer İş Hijyeni Ölçümleri

Gaz ve buhar ölçümlerinin yanında işyerinin risk değerlendirmesine bağlı olarak farklı iş hijyeni ölçümleri de planlanabilir.

Bunlar arasında;

  • Gürültü Ölçümü

  • Kişisel Gürültü Maruziyet Ölçümü

  • Toz Ölçümü

  • Kişisel Toz Maruziyet Ölçümü

  • Aydınlatma Ölçümü

  • Termal Konfor Ölçümü

  • El-Kol Titreşim Ölçümü

  • Tüm Vücut Titreşim Ölçümü

  • VOC Ölçümü

  • Formaldehit Ölçümü

  • Ağır Metal Ölçümü

  • Asbest ve Lifsi Toz Ölçümü

  • Elektromanyetik Alan Ölçümü

gibi çalışmalar yer alabilir.

Hizmet Bölgelerimiz

Gaz ve buhar ölçümleri başta Eskişehir olmak üzere ihtiyaç doğrultusunda çevre illerdeki fabrika, işletme ve üretim tesislerine yönelik planlanabilir.

Hizmet bölgelerimiz:

Eskişehir, Bilecik, Bozüyük, Kütahya, Afyonkarahisar, Bursa, Ankara, Konya, Bolu, Sakarya, Kocaeli ve İzmit.

Ölçüm planlaması için işletmenin faaliyet alanı, kullanılan kimyasallar ve talep edilen ölçüm parametrelerinin önceden değerlendirilmesi önemlidir.

Gaz ve Buhar Ölçümü İçin Teklif ve Bilgi

İşyerinizde hangi gaz veya buharların ölçülmesi gerektiğinden emin değilseniz, kullanılan kimyasallar ve üretim prosesleri üzerinden ön değerlendirme yapılabilir.

Ölçüm kapsamında değerlendirilecek kimyasal parametrelerin belirlenmesi için kullanılan ürünlerin Güvenlik Bilgi Formları (SDS) ve işyerindeki proses bilgileri dikkate alınabilir.

Sık Sorulan Sorular

Gaz ve buhar ölçümü nedir?

Çalışma ortamında bulunan belirli gaz veya buhar formundaki kimyasal etkenlerin konsantrasyonlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesidir.

Her işyerinde aynı gaz ve buharlar mı ölçülür?

Hayır. Ölçülecek kimyasallar işyerinin üretim prosesi, kullanılan ürünler ve risk değerlendirmesine göre belirlenir.

Gaz ve buhar ölçümü kişisel olarak yapılabilir mi?

Evet. Kimyasal maruziyetin çalışan açısından değerlendirilmesinin gerekli olduğu durumlarda kişisel maruziyet ölçümü planlanabilir.

Gaz ve buhar ölçümünde hangi kimyasallar ölçülür?

Amonyak, inorganik asitler, aromatik ve alifatik hidrokarbonlar, çeşitli solvent buharları ve prosesin gerektirdiği diğer kimyasallar ölçüm kapsamında değerlendirilebilir.

Gaz ve buhar ölçümü ile VOC ölçümü aynı mıdır?

Hayır. VOC, uçucu organik bileşiklerden oluşan belirli bir kimyasal gruptur. Gaz ve buhar ölçümü ise daha geniş bir kapsamı ifade edebilir. Ölçülecek kimyasal ve yöntem ayrıca belirlenir.

Gaz ve buhar ölçümü ne zaman yapılmalıdır?

İşyerindeki kimyasal risklerin değerlendirilmesi gerektiğinde, yeni proses veya kimyasal kullanımı başladığında ya da risk değerlendirmesinde ölçüm ihtiyacı ortaya çıktığında planlanabilir.

Eskişehir dışında gaz ve buhar ölçümü yapıyor musunuz?

Evet. Eskişehir’in yanı sıra Bilecik, Bozüyük, Kütahya, Afyonkarahisar, Bursa, Ankara, Konya, Bolu, Sakarya, Kocaeli ve İzmit bölgelerinde hizmet planlaması yapılabilmektedir.

Powered by Joinchat