El-Kol Titreşim Ölçümü | Eskişehir
El tipi elektrikli ve mekanik makinelerin kullanıldığı işyerlerinde çalışanlar, çalışma sırasında el ve kolları üzerinden titreşime maruz kalabilir. El-kol titreşim ölçümü, çalışanların kullandıkları ekipmanlardan kaynaklanan titreşim maruziyetinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen önemli iş hijyeni ölçümlerinden biridir.
Özellikle taşlama, zımparalama, delme, kesme, parlatma ve benzeri işlemlerde kullanılan titreşimli el aletleri çalışanların el-kol bölgesine titreşim iletebilir.
Eskişehir başta olmak üzere Bilecik, Bozüyük, Kütahya, Afyonkarahisar, Bursa, Ankara, Konya, Bolu, Sakarya ve Kocaeli/İzmit bölgelerinde fabrika, üretim tesisi, atölye ve işletmelere yönelik el-kol titreşim maruziyet ölçümü hizmetleri sunulabilir.
El-Kol Titreşim Ölçümü Nedir?
El-kol titreşimi, titreşimli bir makine veya ekipmanın çalışan tarafından tutulması ya da kullanılması sırasında titreşimin el ve kol üzerinden vücuda aktarılmasıdır.
El-kol titreşim maruziyet ölçümü, çalışanın kullandığı makine veya ekipmandan el ve kola iletilen titreşimin ölçülmesi ve çalışma süresi dikkate alınarak günlük maruziyetin değerlendirilmesine yönelik bir ölçümdür.
İSGÜM’ün güncel iş hijyeni hizmet listesinde de El-Kol Titreşimi Kişisel Maruziyet Ölçümü ayrı bir ölçüm parametresi olarak yer almaktadır.
El-Kol Titreşimi Hangi Makinelerden Kaynaklanabilir?
El-kol titreşimi özellikle çalışanın makineyi doğrudan elleriyle tuttuğu veya yönlendirdiği ekipmanlarda önem kazanabilir.
Örnek olarak:
Taşlama makineleri
Avuç taşlama makineleri
Zımpara makineleri
Darbeli matkaplar
Kırıcı ve delici el aletleri
Elektrikli testereler
Motorlu testereler
Polisaj makineleri
Perçinleme ekipmanları
Pnömatik el aletleri
Vidalama ve sıkma ekipmanları
Kalıp ve yüzey işleme ekipmanları
Titreşim oluşturan diğer el tipi makineler
sayılabilir.
Kullanılan ekipmanın titreşim seviyesi tek başına yeterli değildir. Çalışanın ekipmanı ne kadar süre kullandığı da günlük maruziyetin değerlendirilmesinde önemlidir.
El-Kol Titreşim Maruziyeti Neden Ölçülür?
Titreşimli el aletleriyle çalışan personelin maruziyetinin değerlendirilmesi amacıyla ölçüm yapılabilir.
Ölçüm sonuçları;
Çalışanın titreşim maruziyetinin belirlenmesi,
Farklı makinelerin oluşturduğu maruziyetin değerlendirilmesi,
Çalışma sürelerinin değerlendirmeye dahil edilmesi,
Risk değerlendirmesine veri sağlanması,
Titreşim kaynaklarının belirlenmesine yardımcı olunması,
Gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin planlanmasına destek olması
amacıyla kullanılabilir.
Günlük titreşim maruziyeti değerlendirilirken titreşimin büyüklüğü ile çalışanın titreşime maruz kaldığı süre birlikte dikkate alınır. Bakanlığın el-kol titreşimi rehberinde günlük maruziyet düzeyinin A(8) üzerinden hesaplandığı belirtilmektedir.
El-Kol Titreşim Ölçümü Nasıl Yapılır?
El-kol titreşim ölçümünde ölçüm cihazının sensörünün titreşimin çalışana aktarıldığı noktaya uygun şekilde yerleştirilmesi gerekir.
Ölçüm süreci genel olarak şu şekilde planlanabilir:
1. Çalışma koşullarının incelenmesi
Öncelikle çalışanın kullandığı makineler, yapılan işler, çalışma süreleri ve titreşim kaynakları değerlendirilir.
2. Titreşim kaynağının belirlenmesi
Çalışanın hangi makine veya ekipmanla çalıştığı ve titreşimin el-kol sistemine hangi noktadan aktarıldığı belirlenir.
3. Sensörün uygun şekilde konumlandırılması
Titreşim sensörü, kullanılan ekipmanın ve çalışma şeklinin gerektirdiği şekilde titreşimin el ve kola aktarıldığı bölgeye uygun biçimde yerleştirilir.
Bakanlığın rehberinde titreşim ölçümlerinin titreşimin vücuda girdiği noktaya yakın bölgede yapılması ve uygun ivmeölçer seçilmesinin önemi belirtilmektedir.
4. Üç eksende ölçüm
Titreşim vektörel bir büyüklük olduğundan ölçümün ilgili üç ortogonal eksende değerlendirilmesi gerekir.
5. Farklı çalışma koşullarının değerlendirilmesi
Çalışan gün içerisinde farklı makineler kullanıyorsa veya aynı makinede farklı işlemler gerçekleştiriyorsa çalışma koşulları ayrı ayrı değerlendirilebilir.
6. Günlük maruziyetin hesaplanması
Ölçülen titreşim büyüklükleri ve maruziyet süreleri kullanılarak günlük titreşim maruziyet düzeyi değerlendirilir.
A(8) Nedir?
El-kol titreşiminde günlük maruziyet düzeyinin değerlendirilmesinde A(8) kavramı kullanılır.
A(8), farklı titreşim büyüklükleri ve maruziyet sürelerinin günlük 8 saatlik çalışma süresi esasına göre değerlendirilmesini ifade eder.
Örneğin bir çalışan gün içerisinde iki farklı titreşimli makine kullanıyorsa her makine için ölçülen titreşim seviyesi ve kullanım süresi birlikte değerlendirilerek toplam günlük maruziyet hesaplanabilir. Bakanlığın rehberinde birden fazla titreşim kaynağı için kısmi maruziyetlerin birlikte değerlendirilmesine yönelik hesaplama yöntemi açıklanmaktadır.
El-Kol Titreşim Ölçümünde Kullanılan Standartlar
İSGÜM’ün laboratuvar yetkilendirme açıklamalarında el-kol titreşim ölçümleri için;
TS EN ISO 5349-1
TS EN ISO 5349-2
standartları belirtilmektedir.
TS EN ISO 5349-2, el-kol titreşiminin ölçülmesi ve değerlendirilmesine ilişkin uygulama konusunda kullanılan standartlardan biridir.
Ölçüm ve değerlendirme yöntemi, gerçekleştirilen çalışmanın kapsamına ve ilgili standardın gerekliliklerine göre belirlenmelidir.
El-Kol Titreşim Ölçüm Süresi
Ölçüm süresi kullanılan yönteme ve çalışma koşullarına göre belirlenir.
İSGÜM’ün 2025 tarihli laboratuvar yetkilendirme duyurusunda, TS EN ISO 5349-2 kapsamında her örneklemenin en az 1 dakika olması ve her ölçümün en az 3 örneklemeden oluşması gerektiğine ilişkin uygulama bilgileri yer almaktadır. Çalışma süresinin çok kısa olması halinde toplam ölçüm süresinin artırılması gerektiği de belirtilmektedir.
Bu nedenle ölçüm süresi yalnızca “kaç dakika ölçüm yapılacağı” şeklinde sabit bir süre olarak değerlendirilmemeli, çalışma koşulları ve uygulanacak metoda göre planlanmalıdır.
Hangi Sektörlerde El-Kol Titreşim Ölçümü Yapılır?
El-kol titreşimi özellikle el tipi titreşimli ekipmanların yoğun kullanıldığı sektörlerde önem taşıyabilir.
Metal ve Makine Sanayi
Taşlama, kesme, delme, zımparalama ve yüzey işlemlerinde kullanılan makineler nedeniyle el-kol titreşim maruziyeti oluşabilir.
Otomotiv ve Yan Sanayi
Otomotiv üretiminde montaj, bakım, taşlama, sıkma ve yüzey işlemleri sırasında kullanılan titreşimli el aletleri değerlendirmeye alınabilir.
İnşaat
Kırıcı, delici, taşlama ve benzeri el aletlerinin kullanıldığı işlerde el-kol titreşim maruziyeti değerlendirilebilir.
Mobilya ve Ahşap İşleme
Zımpara, kesme, frezeleme ve diğer el tipi makinelerin kullanıldığı çalışma alanlarında titreşim ölçümü yapılabilir.
Bakım ve Onarım
Bakım ekiplerinin kullandığı taşlama, matkap, darbeli ekipman ve benzeri araçlar titreşim kaynağı olabilir.
Madencilik
Delici ve kırıcı ekipmanların kullanıldığı çalışma alanlarında titreşim maruziyeti değerlendirmesi yapılabilir.
Fabrikalarda El-Kol Titreşim Ölçümü
Fabrikalarda aynı bölüm içerisinde farklı makineler kullanılabilir ve çalışanların gün içerisindeki görevleri değişebilir.
Bu nedenle ölçüm planlanırken yalnızca makinenin titreşim değeri değil;
Kullanılan ekipman,
Yapılan iş,
Çalışma süresi,
Maruziyet süresi,
Çalışanın çalışma şekli,
Farklı makinelerden gelen titreşimler
birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle metal, makine, otomotiv ve üretim tesislerinde el-kol titreşim ölçümleri çalışma koşullarının değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.
El-Kol Titreşim Ölçümü ile Tüm Vücut Titreşim Ölçümü Arasındaki Fark
Bu iki ölçüm aynı değildir.
El-kol titreşim ölçümü, titreşimin çalışanın elleri üzerinden vücuda aktarılmasıyla oluşan maruziyetin değerlendirilmesine yöneliktir.
Tüm vücut titreşim ölçümü ise titreşimin oturma veya ayakta durma yoluyla çalışanın tüm vücuduna aktarılabildiği çalışma koşullarında değerlendirilir.
Örneğin;
Taşlama makinesi kullanan çalışan → El-kol titreşimi
Forklift kullanan çalışan → Tüm vücut titreşimi
İş makinesi operatörü → Tüm vücut titreşimi
Titreşimli el aleti kullanan çalışan → El-kol titreşimi
şeklinde çalışma koşuluna göre farklı değerlendirmeler yapılabilir.
Eskişehir El-Kol Titreşim Ölçümü
Eskişehir’de organize sanayi bölgelerinde ve farklı sanayi işletmelerinde kullanılan titreşimli el aletlerinden kaynaklanan çalışan maruziyetlerinin değerlendirilmesine yönelik el-kol titreşim ölçümü planlanabilir.
Metal, makine, otomotiv, üretim, bakım-onarım ve diğer sektörlerde kullanılan titreşimli ekipmanlar için çalışma koşullarına uygun ölçüm planı oluşturulabilir.
Bilecik ve Bozüyük El-Kol Titreşim Ölçümü
Bilecik ve Bozüyük’teki fabrikalar, üretim tesisleri ve atölyelerde kullanılan titreşimli el aletlerine yönelik el-kol titreşim maruziyet ölçümleri gerçekleştirilebilir.
Kütahya El-Kol Titreşim Ölçümü
Kütahya’daki sanayi tesisleri, üretim işletmeleri, atölyeler ve bakım-onarım alanlarında el-kol titreşim ölçümü yapılabilir.
Afyonkarahisar El-Kol Titreşim Ölçümü
Afyonkarahisar’da üretim tesisleri, fabrikalar, atölyeler ve titreşimli ekipman kullanılan çalışma alanlarında ölçüm hizmetleri planlanabilir.
Bursa El-Kol Titreşim Ölçümü
Bursa’daki otomotiv, metal, makine ve diğer sanayi işletmelerinde titreşimli el aletleri kullanan çalışanların maruziyetlerinin değerlendirilmesine yönelik ölçümler yapılabilir.
Ankara El-Kol Titreşim Ölçümü
Ankara’daki sanayi tesisleri, atölyeler, üretim işletmeleri ve bakım-onarım alanlarında el-kol titreşim ölçüm hizmetleri sunulabilir.
Konya El-Kol Titreşim Ölçümü
Konya’da makine, metal, otomotiv yan sanayi ve farklı üretim işletmelerinde kullanılan titreşimli ekipmanlar için el-kol titreşim maruziyeti değerlendirilebilir.
Bolu El-Kol Titreşim Ölçümü
Bolu’daki üretim tesisleri, fabrikalar, atölyeler ve bakım-onarım çalışmalarında kullanılan titreşimli el aletlerine yönelik ölçüm hizmetleri gerçekleştirilebilir.
Sakarya El-Kol Titreşim Ölçümü
Sakarya’daki otomotiv, makine, metal ve diğer üretim tesislerinde çalışanların el-kol titreşim maruziyetleri çalışma koşullarına göre değerlendirilebilir.
Kocaeli ve İzmit El-Kol Titreşim Ölçümü
Kocaeli ve İzmit’teki yoğun sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren fabrikalarda, üretim tesislerinde ve bakım-onarım alanlarında el-kol titreşim ölçümü yapılabilir.
El-Kol Titreşim Ölçüm Raporu
Ölçüm sonrasında elde edilen veriler değerlendirilerek raporlanır.
Raporun kapsamına göre;
İşyerinin bilgileri,
Ölçüm yapılan bölüm,
Çalışanın yaptığı iş,
Kullanılan makine veya ekipman,
Ölçüm tarihi,
Ölçüm noktası,
Ölçülen titreşim değerleri,
Ölçüm eksenleri,
Maruziyet süreleri,
Günlük maruziyet değerlendirmesi,
Kullanılan cihaz ve yöntem bilgileri
yer alabilir.
El-Kol Titreşim Ölçümü Ne Zaman Yapılmalıdır?
El-kol titreşiminin çalışma ortamında önemli bir risk faktörü olabileceği düşünülen işyerlerinde ölçüm ihtiyacı risk değerlendirmesi kapsamında ele alınabilir.
Özellikle;
Yeni titreşimli makine alınması,
Üretim prosesinin değişmesi,
Çalışma süresinin değişmesi,
Yeni bir işin yapılmaya başlanması,
Farklı titreşim kaynaklarının kullanılmaya başlanması,
Çalışanların titreşim maruziyetinin yeniden değerlendirilmesi ihtiyacı,
Risk değerlendirmesinde ölçüm yapılmasının gerekli görülmesi
gibi durumlarda ölçüm planlanabilir.
Diğer İş Hijyeni Ölçümleri
El-kol titreşimi, işyerlerinde değerlendirilebilecek fiziksel risk etmenlerinden biridir.
İşyerinin faaliyet alanına göre;
Gürültü Ölçümü
Kişisel Gürültü Maruziyet Ölçümü
Toz Ölçümü
Kişisel Toz Maruziyet Ölçümü
Aydınlatma Ölçümü
Termal Konfor Ölçümü
Tüm Vücut Titreşim Ölçümü
VOC Ölçümü
Gaz ve Buhar Ölçümleri
Elektromanyetik Alan Ölçümü
Ağır Metal Ölçümü
Silika Ölçümü
Formaldehit Ölçümü
Asbest Ölçümü
gibi farklı iş hijyeni ölçümleri de değerlendirilebilir.
İSGÜM’ün güncel hizmet listesinde el-kol titreşimi kişisel maruziyet ölçümü, tüm vücut titreşimi kişisel maruziyet ölçümü, gürültü, termal konfor ve aydınlatma gibi farklı iş hijyeni parametreleri ayrı hizmetler olarak yer almaktadır.
El-Kol Titreşim Ölçümü İçin Teklif Alın
İşyerinizde titreşimli el aletleri kullanılıyor ve çalışanların el-kol titreşim maruziyetinin değerlendirilmesine ihtiyaç duyuluyorsa çalışma koşullarınız hakkında bilgi vererek ölçüm kapsamı konusunda bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Eskişehir ve çevre illerde fabrika, üretim tesisi, atölye ve işletmelere yönelik iş hijyeni ölçüm hizmetleri sunuyoruz.
Sık Sorulan Sorular
El-kol titreşim ölçümü nedir?
El-kol titreşim ölçümü, titreşimli makine ve ekipmanları kullanan çalışanların el ve kolları üzerinden maruz kaldıkları titreşimin değerlendirilmesine yönelik kişisel maruziyet ölçümüdür.
El-kol titreşim ölçümü hangi makinelerde yapılır?
Taşlama, zımpara, matkap, kırıcı, delici, polisaj, testere ve benzeri titreşim oluşturan el tipi makinelerin kullanıldığı çalışma koşullarında ölçüm yapılabilir.
El-kol titreşim ölçümünde hangi standartlar kullanılır?
İSGÜM’ün laboratuvar yetkilendirme açıklamalarında el-kol titreşim ölçümleri için TS EN ISO 5349-1 ve TS EN ISO 5349-2 standartları belirtilmektedir.
El-kol titreşim ölçümünde A(8) nedir?
A(8), çalışanın günlük titreşim maruziyetinin 8 saatlik referans çalışma süresi üzerinden değerlendirilmesini ifade eder. Hesaplamada titreşim büyüklüğü ile maruziyet süresi birlikte dikkate alınır.
İki farklı makine kullanan çalışanın titreşimi nasıl değerlendirilir?
Çalışanın gün içerisinde farklı makineler kullanması halinde her çalışma koşulundaki titreşim büyüklüğü ve maruziyet süresi ayrı ayrı değerlendirilebilir ve günlük toplam maruziyet hesaplamasına dahil edilebilir.
El-kol titreşim ölçümü ile tüm vücut titreşim ölçümü aynı mıdır?
Hayır. El-kol titreşim ölçümü titreşimin eller üzerinden aktarılmasıyla oluşan maruziyeti, tüm vücut titreşim ölçümü ise titreşimin vücuda oturma veya ayakta durma yoluyla aktarılabildiği çalışma koşullarını değerlendirir.
El-kol titreşim ölçümü Eskişehir’de yapılır mı?
Evet. Eskişehir ve çevre illerde fabrika, üretim tesisi, atölye ve farklı işletmeler için el-kol titreşim maruziyet ölçümü planlanabilir.
Ölçüm sonucu raporlanır mı?
Evet. Ölçüm kapsamında elde edilen veriler, uygulanan yöntem ve çalışmanın kapsamına uygun şekilde raporlanır.
