Ekskavatör Periyodik Kontrolü | Eskişehir
Ekskavatörler; kazı, kanal açma, hafriyat, yükleme, kırma ve çeşitli altyapı çalışmalarında kullanılan önemli iş makinelerindendir. Paletli ve lastik tekerlekli modelleri bulunan ekskavatörler, farklı ataşmanlarla birlikte çok çeşitli işlerde kullanılabilir.
Periyodik Mühendislik, Eskişehir ve çevre illerde kullanılan ekskavatörlerin iş sağlığı ve güvenliği açısından periyodik kontrol ve teknik incelemelerini gerçekleştirmektedir.
Kontrollerde ekskavatörün mekanik ve hidrolik aksamları, yürüyüş sistemi, çalışma ekipmanları, güvenlik donanımları ve operatör kumandaları değerlendirilir.
Güncel mevzuatta iş makineleri, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III kapsamında periyodik kontrolü yapılan ekipman grupları arasında yer almaktadır.
Ekskavatör Nedir?
Ekskavatör, temel olarak kazı ve yükleme amacıyla kullanılan, üst yapısı kendi ekseni etrafında dönebilen bir iş makinesidir.
Ekskavatörlerde genel olarak;
Bom
Arm / kol
Kova
Hidrolik silindirler
Operatör kabini
Motor
Hidrolik sistem
Döner tabla
Karşı ağırlık
Palet veya lastik tekerlek
Yürüyüş sistemi
Ataşman bağlantıları
bulunur.
Ekskavatörler paletli veya lastik tekerlekli olabilir. Kullanım amacına göre standart kova dışında kırıcı, kavrayıcı, hidrolik makas ve benzeri ataşmanlarla da kullanılabilir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ekskavatör bilgi kartında da ekskavatörlerin paletli ve lastik tekerlekli olarak kullanılabildiği ve bom, kol silindirleri, kova, motor, karşı ağırlık ve yürüyüş sistemi gibi temel bileşenlere sahip olduğu belirtilmektedir.
Ekskavatör Periyodik Kontrolünde Neler İncelenir?
Kontrol kapsamı ekskavatörün tipine, üretici bilgilerine, ekipmanın teknik özelliklerine ve uygulanması gereken kontrol kriterlerine göre belirlenir.
| Kontrol Bölümü | İncelenen Hususlar |
|---|---|
| Bom | Yapısal durum, bağlantılar ve deformasyon |
| Arm / Kol | Fiziksel durum ve bağlantılar |
| Kova | Bağlantı, pimler ve fiziksel durum |
| Hidrolik silindirler | Sızıntı, bağlantı ve fiziksel durum |
| Hidrolik sistem | Hortumlar, bağlantılar ve kaçaklar |
| Döner tabla | Dönüş sistemi ve bağlantılar |
| Palet / tekerlek | Yürüyüş sistemi ve fiziksel durum |
| Motor | Görsel ve fonksiyonel kontroller |
| Kabin | Operatör güvenliği ve fiziksel durum |
| Kumanda sistemi | Kumanda elemanlarının fonksiyonları |
| Fren sistemi | Sistemin çalışma durumu |
| Direksiyon | Lastik tekerlekli modellerde kontrol |
| İkaz sistemleri | Sesli ve görsel uyarılar |
| Geri vites alarmı | Mevcut sistemin çalışma durumu |
| Aydınlatma | Far ve ilgili aydınlatma elemanları |
| Ataşman | Bağlantı ve güvenli kullanım koşulları |
| Güvenlik sistemleri | Makinenin teknik yapısına göre kontrol |
Ekskavatör Bom ve Kol Kontrolü
Ekskavatörün kazı ve yükleme hareketlerini sağlayan bom ve kol sistemi çalışma sırasında önemli mekanik yüklere maruz kalır.
Kontrol sırasında;
Bomun fiziksel durumu
Kolun fiziksel durumu
Pim ve bağlantılar
Kaynak bölgeleri
Deformasyonlar
Çatlak veya hasar belirtileri
Hidrolik silindir bağlantıları
incelenebilir.
Özellikle bom ve kol üzerinde meydana gelebilecek çatlak, deformasyon veya bağlantı problemleri makinenin güvenli kullanımını etkileyebileceğinden ayrıca değerlendirilir.
Ekskavatör Hidrolik Sistem Kontrolü
Ekskavatörün bom, kol ve kova hareketlerinin önemli bölümü hidrolik sistem üzerinden gerçekleştirilir.
Hidrolik sistem kontrollerinde;
Hidrolik hortumlar
Hidrolik borular
Rakorlar
Bağlantı noktaları
Hidrolik silindirler
Yağ kaçakları
Hortumlarda aşınma veya hasar
Silindirlerde sızıntı
gibi hususlar incelenebilir.
Hidrolik sistemde görülen kaçaklar veya hasarlı parçalar, kontrol sonucunda teknik olarak değerlendirilir.
Ekskavatör Kova ve Ataşman Kontrolü
Ekskavatörün kullanım amacına göre standart kova veya farklı ataşmanlar kullanılabilir.
Kontrolde;
Kova bağlantıları
Pimler
Burçlar
Dişler
Ataşman bağlantı sistemi
Hidrolik bağlantılar
Ataşmanın makineye uygunluğu
değerlendirilebilir.
Kırıcı, hidrolik makas veya kavrayıcı gibi farklı ataşmanların kullanılması halinde ilgili bağlantıların ve güvenlik koşullarının ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Ekskavatör Palet ve Yürüyüş Sistemi Kontrolü
Paletli ekskavatörlerde yürüyüş sistemi makinenin hareket ve stabilitesi açısından önemlidir.
Kontrolde;
Paletler
Palet pabuçları
Yürüyüş sistemi
Bağlantılar
Tahrik sistemi
Gergi sistemi
Fiziksel hasarlar
incelenebilir.
Lastik tekerlekli ekskavatörlerde ise;
Lastikler
Jantlar
Direksiyon sistemi
Fren sistemi
Tekerlek bağlantıları
gibi unsurlar değerlendirilir.
Ekskavatör Döner Tabla ve Dönüş Sistemi
Ekskavatörün üst yapısının kendi ekseni etrafında dönmesini sağlayan sistem, makinenin temel çalışma özelliklerinden biridir.
Kontrol kapsamında;
Döner tabla
Dönüş mekanizması
Bağlantılar
Dişli sistemleri
Yağlama noktaları
Anormal ses veya hareketler
teknik özelliklere göre incelenebilir.
Operatör Kabini ve Kumanda Sistemi
Operatörün makineyi güvenli şekilde kullanabilmesi için kabin ve kumanda elemanlarının çalışma durumu önemlidir.
Kontrolde;
Operatör koltuğu
Emniyet kemeri
Kumanda kolları
Pedallar
Göstergeler
Aynalar
Camlar
Kapı ve kilit sistemi
Kabin fiziksel durumu
değerlendirilebilir.
Ekskavatör Fren, Direksiyon ve Uyarı Sistemleri
Lastik tekerlekli ekskavatörlerde fren ve direksiyon sistemleri ayrıca değerlendirilir.
Makinenin teknik yapısına göre;
Fren sistemi
Direksiyon sistemi
Park freni
Korna
Geri vites sesli ikazı
Aydınlatma
Görsel ikaz sistemleri
kontrol edilebilir.
İş makineleriyle ilgili Bakanlık dokümanlarında geri manevra sırasında sesli uyarı sistemlerinin ve çalışma alanındaki güvenlik önlemlerinin önemine de dikkat çekilmektedir.
Ekskavatör Güvenlik Kontrolleri
Ekskavatörlerde kontrol yalnızca mekanik parçalarla sınırlı değildir.
Makinenin teknik özelliklerine göre;
Emniyet kemeri
Operatör kabini
Korna
Geri vites alarmı
Aydınlatma
Görüş alanı
Acil durdurma sistemi mevcutsa çalışma durumu
Kumanda sistemleri
Uyarı etiketleri
gibi güvenlikle ilişkili ekipmanlar da değerlendirilir.
Bakanlığın ekskavatör bilgi kartında da operatörün makineyi tanıması, çalışma alanının sınırlarının belirlenmesi, yetkisiz kişilerin çalışma alanına girişinin önlenmesi ve makinenin kontrol/bakımlarının üretici verileri doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Ekskavatör Periyodik Kontrolünde Gerekli Bilgiler
Kontrol öncesinde mümkün olduğunda aşağıdaki bilgilerin hazır bulundurulması kontrolün sağlıklı yürütülmesine yardımcı olur:
Makine markası
Modeli
İmal yılı
Seri numarası
Teknik özellikleri
Kapasite bilgileri
Üretici kullanım kılavuzu
Önceki periyodik kontrol raporu
Bakım kayıtları
Kullanılan ataşman bilgileri
Güncel mevzuat, periyodik kontrol raporlarında iş ekipmanının marka, model, imal yılı ve seri numarası gibi izlenebilirlik bilgilerinin yer almasını öngörmektedir.
Ekskavatör Periyodik Kontrol Süresi
Ekskavatörün periyodik kontrol dönemi, güncel EK-III hükümleri ile Bakanlık tarafından yayımlanan ilgili periyodik kontrol rapor ve kriterleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
23 Aralık 2025 tarihli düzenleme ile Bakanlık tarafından yayımlanan ekipmana özgü periyodik kontrol rapor ve kriterleri resmi referans haline getirilmiştir. İlgili doküman yayımlanmamışsa Yönetmelik EK-III’teki kriterler ve Yönetmelikte belirtilen usuller esas alınır.
Bu nedenle eski internet içeriklerinde yer alan sabit süre bilgileri yerine güncel Bakanlık kriterlerinin esas alınması gerekir.
Ekskavatör Periyodik Kontrolünü Kimler Yapabilir?
Güncel İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin 2.6.1 maddesine göre iş makinelerinin periyodik kontrolleri;
Makine mühendisleri
Mekatronik mühendisleri
Metalürji ve malzeme mühendisleri
İmalat mühendisleri
Makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler
Makine teknikerleri
Makine yüksek teknikerleri
arasından ilgili yetkiye sahip kişiler tarafından yapılabilir.
Burada yalnızca meslek unvanının bulunması yeterli değildir. Periyodik kontrolün ilgili mevzuat kapsamında yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Ekskavatör Kontrolünde Sık Karşılaşılan Uygunsuzluklar
Ekskavatörlerin teknik durumuna göre aşağıdaki uygunsuzluklarla karşılaşılabilir:
Hidrolik yağ kaçakları
Hasarlı hidrolik hortumlar
Bom veya kolda deformasyon
Pim ve burçlarda aşınma
Kova bağlantılarında problem
Paletlerde aşırı aşınma
Yürüyüş sisteminde uygunsuzluk
Fren sisteminde problem
Direksiyon sisteminde problem
Geri vites alarmının çalışmaması
Korna veya aydınlatma sistemlerinde arıza
Emniyet kemerinin uygun durumda olmaması
Operatör kabininde hasar
Koruyucu ve güvenlik ekipmanlarında eksiklik
Ataşman bağlantılarında uygunsuzluk
Üretici talimatlarına aykırı kullanım veya teknik durum
Tespit edilen kusurların önem derecesi, ilgili kontrol kriterleri ve ekipmanın güvenli çalışmasına etkisi dikkate alınarak değerlendirilir.
Bakanlıkça yayımlanan kriterlerde kusur sınıflandırması bulunması halinde kusurlar hafif veya ağır kusur şeklinde değerlendirilebilir. Ağır kusur tespit edilen ekipman, kusur giderilmeden çalıştırılamaz.
Ekskavatör Bakımı ile Periyodik Kontrol Aynı Değildir
Ekskavatörün bakım ve onarımı ile periyodik kontrol farklı işlemlerdir.
Bakım ve onarım:
Makinenin üretici talimatlarına göre yağlanması, filtrelerinin değiştirilmesi, parçaların yenilenmesi ve arızaların giderilmesi gibi işlemleri kapsar.
Periyodik kontrol:
Yetkili kişi tarafından makinenin iş sağlığı ve güvenliği açısından teknik durumunun değerlendirilmesidir.
Örneğin:
Hidrolik hortumda kaçak tespit edilmesi → periyodik kontrolde uygunsuzluk olarak raporlanabilir.
Hortumun değiştirilmesi → bakım ve onarım işlemidir.
Bu iki işlem birbirinin yerine geçmez.
Ekskavatör Periyodik Kontrol Süreci
1. Makine Bilgilerinin Alınması
Marka, model, seri numarası, imal yılı ve teknik bilgiler değerlendirilir.
2. Görsel ve Mekanik İnceleme
Bom, kol, kova, palet/tekerlek, bağlantılar ve diğer ana bileşenler incelenir.
3. Hidrolik ve Fonksiyon Kontrolleri
Makinenin teknik özelliklerine göre hidrolik sistem ve hareket fonksiyonları değerlendirilir.
4. Güvenlik Ekipmanlarının Kontrolü
Kumanda sistemi, fren, uyarı sistemleri, emniyet ekipmanları ve ilgili güvenlik donanımları incelenir.
5. Sonuçların Değerlendirilmesi
Tespit edilen kusurlar ilgili kontrol kriterleri kapsamında değerlendirilir.
6. Raporlama
Kontrol sonuçları ve varsa uygunsuzluklar periyodik kontrol raporuna işlenir.
Güncel mevzuata göre raporda kontrol metodu, ilgili standart veya kriter, ekipman bilgileri ve yetkili kişinin adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası gibi bilgiler yer alır. Yetkili kişinin imzası bulunmayan raporlar geçerli değildir.
Eskişehir ve Çevre İllerde Ekskavatör Periyodik Kontrolü
Periyodik Mühendislik olarak ekskavatör ve diğer iş makinelerinin periyodik kontrol hizmetlerini;
Eskişehir, Bilecik, Bozüyük, Kütahya, Afyonkarahisar, Bursa, Kocaeli, Sakarya, Ankara, Bolu ve Konya başta olmak üzere çevre illerde gerçekleştiriyoruz.
İnşaat firmaları, hafriyat firmaları, maden işletmeleri, taş ocakları, altyapı firmaları, belediyeler, fabrikalar ve diğer işletmelerde kullanılan iş makineleri için teknik kontrol ve raporlama hizmetleri sunuyoruz.
Ekskavatör Periyodik Kontrolü Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ekskavatör periyodik kontrolü nedir?
Ekskavatörün mekanik, hidrolik, yürüyüş, çalışma ekipmanları ve güvenlik sistemlerinin ilgili teknik kriterlere göre değerlendirilmesidir.
Ekskavatör periyodik kontrolünde neler kontrol edilir?
Bom, kol, kova, hidrolik sistem, silindirler, palet veya tekerlekler, yürüyüş sistemi, kabin, kumanda elemanları, fren, direksiyon ve güvenlik ekipmanları makinenin yapısına göre kontrol edilir.
Paletli ve lastik tekerlekli ekskavatörler kontrol edilir mi?
Evet. Ekskavatörün tipi dikkate alınarak ilgili yürüyüş ve hareket sistemleri kontrol kapsamında değerlendirilir.
Ekskavatör ataşmanları kontrol edilir mi?
Makinenin kullanımına ve kontrol kapsamına göre kullanılan ataşmanın bağlantıları, pimleri, hidrolik bağlantıları ve güvenli kullanım koşulları değerlendirilir.
Ekskavatör kontrolünde hidrolik sistem incelenir mi?
Evet. Hidrolik hortumlar, bağlantılar, silindirler ve görülebilen kaçak veya hasarlar kontrol kapsamında değerlendirilir.
Ekskavatör periyodik kontrolünü kim yapabilir?
Güncel mevzuatta iş makineleri için belirtilen yetkili meslek gruplarından, ilgili periyodik kontrol yetkisine sahip kişiler tarafından yapılabilir.
Ekskavatör periyodik kontrol süresi ne kadardır?
Kontrol dönemi, güncel Bakanlık tarafından yayımlanan kontrol kriterleri ve EK-III hükümleri dikkate alınarak belirlenmelidir. Eski kaynaklardaki sabit süreler yerine güncel kriterler esas alınmalıdır.
Ekskavatör bakım raporu ile periyodik kontrol raporu aynı mıdır?
Hayır. Bakım raporu bakım ve onarım faaliyetlerini, periyodik kontrol raporu ise yetkili kişi tarafından gerçekleştirilen teknik uygunluk değerlendirmesini ifade eder.
Ekskavatör Periyodik Kontrolü İçin Teklif Alın
İşletmenizde bulunan ekskavatörlerin periyodik kontrolünü yaptırmak ve teknik durumunu raporlatmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Periyodik Mühendislik
Eskişehir ve çevre illerde iş makineleri periyodik kontrol ve mühendislik hizmetleri.
Ekskavatör, loader, dozer, kazıcı yükleyici, greyder ve diğer iş makineleriniz için kontrol ve raporlama hizmeti alın.
