Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolü | Eskişehir
Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolü
Kalorifer kazanları; binaların, fabrikaların, tesislerin, işletmelerin ve diğer yapıların ısıtma sistemlerinde kullanılan, suyu ısıtarak sıcak su veya ısıtma akışkanı sağlayan kazanlardır.
Kalorifer kazanları; katı yakıtlı, sıvı yakıtlı, gaz yakıtlı veya farklı yakıt sistemleriyle çalışan çeşitli tiplerde olabilir. Kazanın güvenli şekilde işletilebilmesi için kazan gövdesi, basınçlı bölümler, emniyet ekipmanları, sıcaklık ve basınç göstergeleri, pompa ve bağlantılar ile genleşme sistemi birlikte değerlendirilmelidir.
Periyodik Mühendislik olarak Eskişehir ve çevre illerde kalorifer ve sıcak su kazanlarının teknik kontrol ve raporlama süreçlerinde, ekipmanın teknik özellikleri, üretici bilgileri, ilgili standartlar ve yürürlükteki mevzuat doğrultusunda hizmet sunuyoruz.
Güncel düzenlemede yalnızca EK-III’te bulunan ekipman veya ekipman grupları zorunlu periyodik kontrol kapsamındadır. Isıtma (kalorifer, sıcak su ve benzeri) kazanları basınçlı kap ve tesisatlar kapsamında değerlendirilir.
Kalorifer Kazanı Nedir?
Kalorifer kazanı, içerisindeki suyu veya ısıtma akışkanını belirli bir sıcaklığa ulaştırarak merkezi ısıtma sistemine enerji sağlayan kazan türüdür.
Kazan tarafından ısıtılan su;
radyatör sistemlerine,
fan-coil sistemlerine,
yerden ısıtma sistemlerine,
sıcak su eşanjörlerine,
proses ısıtma sistemlerine
gönderilebilir.
Kazan sisteminin çalışma şekli; kazan tipine, yakıt türüne, kapasitesine ve tesisat tasarımına göre değişir.
Kalorifer Kazanı Çeşitleri
Kalorifer kazanları kullanılan yakıt ve kazan konstrüksiyonuna göre farklı şekilde sınıflandırılabilir.
Katı Yakıtlı Kalorifer Kazanları
Kömür, odun, pelet veya benzeri katı yakıtlarla çalışan kazanlardır.
Doğalgazlı Kalorifer Kazanları
Gaz yakıtlı brülör veya uygun yanma sistemi ile çalışan kazanlardır.
Sıvı Yakıtlı Kalorifer Kazanları
Motorin, fuel-oil ve benzeri sıvı yakıtlarla çalışan kazanlardır.
Çelik Kazanlar
Çelik gövde ve basınçlı bölümlerden oluşan, farklı yakıt sistemleriyle kullanılabilen kazanlardır.
Döküm Dilimli Kazanlar
Birden fazla döküm dilimin birleştirilmesiyle oluşturulan kazanlardır.
Sıcak Su Kazanları
Isıtma sisteminde sıcak su dolaşımı sağlamak amacıyla kullanılan kazanlardır.
Kazan tipi, kontrol sırasında uygulanacak teknik kriterlerin belirlenmesinde dikkate alınır.
Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolünde Neler İncelenir?
Kontrol kapsamı kazan tipine ve teknik yapısına göre değişebilir.
| Kontrol Alanı | İncelenen Konular |
|---|---|
| Kazan gövdesi | Korozyon, deformasyon, hasar ve genel durum |
| Basınçlı bölümler | Kazan gövdesi, bağlantılar ve ilgili bölümler |
| Kaynaklar | Görsel durum ve gerekli görülen ilave muayeneler |
| Emniyet ventili | Uygunluk ve güvenlik fonksiyonu |
| Manometre | Basınç göstergesi ve okunabilirlik |
| Termometre | Sıcaklık göstergesi ve bağlantısı |
| Genleşme sistemi | Açık veya kapalı sistemin yapısına göre değerlendirme |
| Pompa ve tesisat | Sirkülasyon, bağlantılar ve genel durum |
| Brülör | Gaz/sıvı yakıtlı kazanlarda yanma sistemi |
| Yakıt sistemi | Yakıt hattı ve ilgili bağlantılar |
| Baca bağlantısı | Kazan-baca bağlantılarının genel durumu |
| Kumanda sistemi | Kontrol, alarm ve güvenlik fonksiyonları |
| Etiket bilgileri | Marka, model, seri numarası, imal yılı ve teknik bilgiler |
Kalorifer Kazanı Gövde Kontrolü
Kazan gövdesi, sıcaklık ve basınç altında çalışan temel bölümdür.
Kontrolde;
korozyon,
deformasyon,
çatlak,
aşınma,
kaynak bölgeleri,
bağlantı noktaları,
su kaçağı,
kazan yüzeyinin genel durumu
incelenir.
Özellikle uzun süre kullanılan kazanlarda korozyon ve et kalınlığındaki azalma ayrıca değerlendirilmelidir.
Gerekli görülmesi halinde ultrasonik et kalınlığı ölçümü veya diğer uygun tahribatsız muayene yöntemleri uygulanabilir.
Kalorifer Kazanı Emniyet Ekipmanları
Kalorifer kazanlarında emniyet ekipmanlarının uygun durumda olması, sistemin güvenli işletilmesi açısından önemlidir.
Kazan ve tesisatın yapısına göre;
emniyet ventili,
manometre,
termometre,
sıcaklık sınırlayıcı,
basınç kontrol elemanları,
düşük su seviyesi koruması,
alarm sistemleri,
ilgili otomasyon ve güvenlik elemanları
değerlendirilir.
Emniyet ekipmanlarının devre dışı bırakılması veya uygun olmayan ekipmanlarla değiştirilmesi güvenli çalışma koşullarını olumsuz etkileyebilir.
Kalorifer Kazanı Emniyet Ventili Kontrolü
Emniyet ventili, basıncın izin verilen çalışma değerlerinin üzerine çıkması halinde güvenlik sağlayan önemli ekipmanlardan biridir.
Kontrolde;
teknik özellikleri,
bağlantısı,
uygunluğu,
ayar değeri,
sistemle uyumu
ekipmanın ilgili kriterleri doğrultusunda değerlendirilir.
Test veya ayar işlemlerinde üretici bilgileri ve uygulanabilir standartlar dikkate alınmalıdır.
Kalorifer Kazanı Manometre ve Sıcaklık Göstergeleri
Kazan işletmesinde basınç ve sıcaklığın doğru şekilde takip edilebilmesi önemlidir.
Kontrol sırasında;
manometre,
termometre,
sıcaklık sensörleri,
basınç sensörleri,
göstergelerin okunabilirliği,
bağlantılar
değerlendirilir.
Gerekli durumlarda ölçüm cihazlarının kalibrasyon veya doğrulama kayıtları da incelenebilir.
Açık ve Kapalı Genleşme Sistemleri
Kalorifer kazanlarında genleşme sistemi, tesisat suyunun sıcaklık değişimleri nedeniyle oluşan hacim değişikliklerinin karşılanmasında önemli rol oynar.
Sistem;
açık genleşme deposu
kapalı genleşme tankı
şeklinde olabilir.
Kapalı sistemlerde genleşme tankı, sistem basıncının kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.
Kontrol sırasında kazan ile genleşme sistemi arasındaki bağlantılar, emniyet hatları, vanalar ve sistemin teknik yapısı değerlendirilir.
Kapalı genleşme tankları ayrıca kendi basınçlı ekipman özellikleri açısından değerlendirilmelidir.
Kalorifer Kazanı Pompa ve Tesisat Kontrolü
Kazan tarafından ısıtılan suyun sistem içerisinde dolaştırılması için sirkülasyon pompaları kullanılabilir.
Kontrol sırasında sistemin yapısına göre;
sirkülasyon pompası,
pompa bağlantıları,
vana grubu,
boru bağlantıları,
flanşlar,
çekvalfler,
bağlantı elemanları,
kaçaklar
değerlendirilebilir.
Pompa sisteminde anormal titreşim, aşırı ses veya kaçak gibi durumlar ayrıca incelenir.
Kalorifer Kazanı Brülör Kontrolü
Doğalgazlı ve sıvı yakıtlı kalorifer kazanlarında brülör, yakıtın kontrollü şekilde yakılmasını sağlar.
Kontrolde kazan tipine göre;
brülörün genel durumu,
yakıt bağlantıları,
ateşleme sistemi,
alev kontrolü,
yakıt kesme fonksiyonları,
kumanda sistemi,
alarm ve güvenlik sistemleri
değerlendirilebilir.
Brülörün ayrıntılı bakım işlemleri ise üretici talimatları ve ilgili bakım prosedürlerine göre gerçekleştirilir.
Kalorifer Kazanı Basınç Testi
Kalorifer kazanlarında uygulanacak test yöntemi; kazanın tasarımına, imalat standardına, üretici bilgilerine ve yürürlükteki kontrol kriterlerine göre belirlenmelidir.
Bu nedenle her kalorifer kazanına aynı test basıncının uygulanması doğru değildir.
Güncel mevzuat kapsamında periyodik kontrol metodu belirlenirken öncelikle ilgili standart ve muayene/test kriterleri dikkate alınır. Bunların bulunmaması halinde üreticinin tavsiye ettiği yöntem, bunun da bulunmaması halinde risk değerlendirmesi esas alınır.
Gerekli görülen durumlarda;
hidrostatik test,
görsel muayene,
basınç kontrolü,
et kalınlığı ölçümü,
tahribatsız muayene
uygulanabilir.
Kalorifer Kazanında Et Kalınlığı Ölçümü
Kazan gövdesinde zamanla korozyon ve aşınma meydana gelebilir.
Özellikle eski kazanlarda veya korozyon şüphesi bulunan bölgelerde ultrasonik et kalınlığı ölçümü yapılması gerekebilir.
Ölçüm sonuçları;
mevcut et kalınlığı,
tasarım bilgileri,
çalışma basıncı,
minimum izin verilen kalınlık,
korozyon durumu
gibi teknik verilerle birlikte değerlendirilir.
Kalorifer Kazanı Tahribatsız Muayene
Gerekli görülen durumlarda kazan üzerinde tahribatsız muayene uygulanabilir.
Kazan ve tespit edilen uygunsuzluğun niteliğine göre;
Ultrasonik Muayene (UT)
Manyetik Parçacık Muayenesi (MT)
Sıvı Penetrant Muayenesi (PT)
gibi yöntemlerden uygun olanı kullanılabilir.
Tahribatsız muayenelerin TS EN ISO 9712 kapsamında gerekli yeterliliğe sahip personel tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolünde Kullanılan Standartlar
Kalorifer kazanının tipine ve tasarımına göre uygulanacak standart değişebilir.
İlgili kontrol kriterlerinde;
TS EN 303-1
TS EN 303-3
TS EN 303-5
TS EN 13445-5
gibi standartlar yer almaktadır.
Kazan tipine göre ilgili standardın güncel versiyonu ve üretici dokümanları dikkate alınmalıdır.
Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolü Ne Sıklıkla Yapılır?
Isıtma, kalorifer ve sıcak su kazanlarında ilgili standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse azami periyodik kontrol süresi 1 yıldır.
Kontrol tarihi belirlenirken ayrıca;
üretici bilgileri,
kazan standardı,
kullanım yoğunluğu,
çalışma sıcaklığı ve basıncı,
çalışma ortamı,
önceki kontrol sonuçları
dikkate alınmalıdır.
Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
1. Kazan bilgilerinin incelenmesi
Marka, model, seri numarası, imal yılı, kapasite, çalışma sıcaklığı ve basınç bilgileri incelenir.
2. Teknik dokümanların değerlendirilmesi
Üretici dokümanları, kazan teknik bilgileri ve önceki kontrol raporları değerlendirilir.
3. Görsel ve mekanik kontrol
Kazan gövdesi, bağlantılar, vanalar ve yardımcı ekipmanlar incelenir.
4. Emniyet ekipmanlarının kontrolü
Emniyet ventili, manometre, termometre ve ilgili güvenlik sistemleri değerlendirilir.
5. Genleşme sisteminin değerlendirilmesi
Açık veya kapalı genleşme sisteminin kazan ve tesisatla uyumu incelenir.
6. Gerekli test ve ölçümlerin yapılması
Uygulanabilir standart ve kontrol kriterlerine göre gerekli muayene ve testler gerçekleştirilir.
7. Sonuçların raporlanması
Kontrol yöntemi, yapılan muayeneler, tespit edilen uygunsuzluklar ve kontrol sonucu raporlanır.
Güncel mevzuata göre periyodik kontrol raporunda yetkili kişinin adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası bulunmalı ve rapor yetkili kişi tarafından imzalanmalıdır. İmzasız raporlar geçerli değildir.
Kalorifer Kazanlarında Sık Karşılaşılan Uygunsuzluklar
Kontrol sırasında;
kazan gövdesinde korozyon,
et kalınlığında azalma,
su kaçağı,
kaynak bölgelerinde uygunsuzluk,
emniyet ventilinde uygunsuzluk,
manometre veya termometre problemi,
genleşme sisteminde uygunsuzluk,
vana ve bağlantılarda kaçak,
pompa bağlantılarında sorun,
brülör güvenlik sistemlerinde uygunsuzluk,
baca bağlantılarında sorun,
teknik etiket bilgilerinin eksik olması,
önceki kontrolde tespit edilen uygunsuzlukların giderilmemesi
gibi durumlar tespit edilebilir.
Uygunsuzlukların ekipmanın güvenli kullanımına etkisi ilgili kontrol kriterlerine göre değerlendirilir.
Kalorifer Kazanı Bakımı ile Periyodik Kontrol Aynı Değildir
Kalorifer kazanında;
kazan temizliği,
brülör bakımı,
baca temizliği,
pompa bakımı,
vana değişimi,
su tarafı temizliği,
otomasyon bakımı
gibi işlemler bakım faaliyetidir.
Periyodik kontrol ise kazanın güvenli kullanım durumunun teknik olarak değerlendirilmesidir.
Bu nedenle kazan bakımının yapılmış olması, tek başına periyodik kontrol yapılmış olduğu anlamına gelmez.
Kalorifer Kazanı Kontrol Öncesi Hazırlık
Periyodik kontrolün sağlıklı gerçekleştirilebilmesi için kazanın kontrol öncesinde uygun çalışma durumuna getirilmesi gerekir.
Kazan kontrolünün niteliğine göre;
kazanın soğutulması,
erişim noktalarının açık hale getirilmesi,
kazan ve duman borularının temizlenmesi,
kaçakların giderilmesi,
gerekli vanaların uygun şekilde hazırlanması,
kazanın test için uygun şekilde suyla doldurulması
gibi hazırlıklar gerekebilir.
Uygulanacak hazırlıklar, kazan tipi ve yapılacak muayene/test yöntemine göre belirlenmelidir. FEMKO’nun kazan kontrolü hazırlık rehberinde de kalorifer/sıcak su kazanlarının kontrol öncesi soğutulması, temizlenmesi ve test koşullarına hazırlanmasına ilişkin teknik adımlar yer almaktadır.
Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrol Raporu
Kontrol tamamlandıktan sonra;
kazan kimlik bilgileri,
teknik özellikler,
kontrol yöntemi,
yapılan muayene ve testler,
emniyet ekipmanlarının durumu,
tespit edilen uygunsuzluklar,
kontrol sonucu,
yetkili kişinin bilgileri
raporlanır.
Zorunlu periyodik kontrollerde işveren ile yetkili kişi arasında hizmet gerçekleştirilmeden en geç 1 gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme düzenlenmesi ve karşılıklı onaylanması gerekir.
Eskişehir ve Çevre İllerde Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolü
Periyodik Mühendislik olarak Eskişehir başta olmak üzere Bilecik, Bozüyük, Kütahya, Afyonkarahisar, Bursa, Kocaeli (İzmit), Sakarya, Ankara, Bolu ve Konya çevresinde kalorifer ve sıcak su kazanlarının teknik kontrol süreçlerine yönelik mühendislik hizmetleri sunuyoruz.
Fabrika, üretim tesisi, iş merkezi, otel, site, okul, hastane, ticari yapı ve farklı işletmelerde kullanılan kazanların kontrol kapsamı; ekipmanın teknik özellikleri, kullanım amacı, ilgili standartlar ve yürürlükteki mevzuata göre belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Kalorifer kazanı periyodik kontrolü zorunlu mudur?
EK-III kapsamında yer alan ısıtma, kalorifer ve sıcak su kazanları basınçlı kap ve tesisatlar kapsamında değerlendirilir ve ilgili mevzuat hükümlerine göre periyodik kontrol kapsamındadır.
Kalorifer kazanı kaç yılda bir kontrol edilir?
İlgili standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse azami kontrol süresi 1 yıldır.
Kalorifer kazanında hidrostatik test yapılır mı?
Uygulanacak test yöntemi kazan tipi, standardı, üretici bilgileri ve güncel kontrol kriterlerine göre belirlenir. Her kazan için aynı test basıncının uygulanması doğru değildir.
Kalorifer kazanı ile buhar kazanı aynı mıdır?
Hayır. Kalorifer veya sıcak su kazanları esas olarak ısıtma/sıcak su sistemleri için kullanılır. Buhar kazanlarında ise su, basınç altında buhara dönüştürülür ve farklı kazan standartları ile teknik kriterler uygulanabilir.
Kalorifer kazanında et kalınlığı ölçülür mü?
Gerekli görülmesi halinde kazan gövdesinde ve basınçlı bölümlerde ultrasonik et kalınlığı ölçümü yapılabilir.
Kalorifer kazanı kontrolünde NDT yapılır mı?
Gerekli teknik değerlendirme sonucunda UT, MT veya PT gibi uygun tahribatsız muayene yöntemleri kullanılabilir.
Kalorifer kazanı kontrolünü kim yapabilir?
Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri, güncel mevzuatta belirtilen yetkili meslek grupları tarafından gerçekleştirilir. Bunlar arasında makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, kimya, imalat ve uçak mühendisleri ile ilgili teknik öğretmenler ve makine tekniker/yüksek teknikerleri bulunmaktadır.
Kalorifer kazanı bakımı ile periyodik kontrol aynı mıdır?
Hayır. Bakım, kazanı işletmeye uygun durumda tutmaya yönelik işlemdir. Periyodik kontrol ise güvenli kullanım durumunun teknik olarak değerlendirilmesidir.
Güvenli Isıtma Sistemleri İçin Teknik Kontrol
Kalorifer kazanlarında güvenli çalışma; kazan gövdesinin yanı sıra emniyet ekipmanlarının, basınç ve sıcaklık göstergelerinin, genleşme sisteminin, pompa ve bağlantıların birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Periyodik Mühendislik, Eskişehir ve çevre illerde kalorifer ve sıcak su kazanlarının periyodik kontrol süreçlerinde yürürlükteki mevzuat ve uygulanabilir teknik kriterler doğrultusunda mühendislik hizmetleri sunmaktadır.
