Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü | Eskişehir

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü | Eskişehir

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü

Genleşme tankları; ısıtma, soğutma, sıcak su ve bazı hidrofor sistemlerinde sıvının sıcaklık veya basınç değişimleri nedeniyle oluşan hacim değişikliklerini karşılamak ve sistem basıncının dengelenmesine yardımcı olmak amacıyla kullanılan basınçlı ekipmanlardır.

Özellikle kapalı genleşme tankları, içerisinde basınç altında bulunan akışkan ve gaz hacmi nedeniyle basınçlı ekipman olarak değerlendirilir.

Periyodik Mühendislik olarak Eskişehir ve çevre illerde kullanılan kapalı genleşme tanklarının teknik kontrollerini; ekipmanın teknik özellikleri, üretici bilgileri, ilgili standartlar ve yürürlükteki mevzuat doğrultusunda gerçekleştiriyoruz.

Güncel İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde kapalı genleşme tankları basınçlı kap ve tesisatlar kapsamında yer almaktadır.


Genleşme Tankı Nedir?

Isıtma veya soğutma sistemlerinde sıcaklık değiştikçe sistem içerisindeki sıvının hacmi de değişir.

Kapalı genleşme tankı, bu hacim değişikliğini karşılayarak sistem basıncının kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.

Genleşme tankının içerisinde genellikle bir membran veya diyafram bulunur. Sistem suyunun bulunduğu bölüm ile basınçlandırılmış gaz bölümü birbirinden ayrılır.

Genleşme tankları;

  • kalorifer sistemlerinde,

  • sıcak su tesisatlarında,

  • merkezi ısıtma sistemlerinde,

  • soğutma tesisatlarında,

  • kapalı devre proses sistemlerinde,

  • hidrofor sistemlerinde

kullanılabilir.

Tankın kullanım amacı ve teknik yapısı, uygulanacak kontrol kriterlerinin belirlenmesinde dikkate alınır.


Genleşme Tankı Çeşitleri

Kullanım alanına ve yapısına göre farklı genleşme tankları bulunabilir.

Kapalı Genleşme Tankı

Kapalı sistemlerde kullanılan ve içerisinde basınçlı gaz hacmi bulunan tanklardır.

Membranlı Genleşme Tankı

Sistem sıvısı ile gaz hacmini membran veya diyafram aracılığıyla birbirinden ayıran tanklardır.

Isıtma Sistemi Genleşme Tankı

Kalorifer ve merkezi ısıtma sistemlerinde sıcaklığın değişmesiyle oluşan hacim değişikliklerini karşılamak için kullanılır.

Soğutma Sistemi Genleşme Tankı

Kapalı devre soğutma sistemlerinde sıcaklık ve hacim değişimlerinin dengelenmesine yardımcı olur.

Hidrofor Genleşme Tankı

Hidrofor sistemlerinde basınç dalgalanmalarının azaltılması ve pompanın gereksiz devreye girip çıkmasının önlenmesine yardımcı olan tanklardır.

Hidrofor tankı ile ısıtma/soğutma sistemlerinde kullanılan genleşme tanklarının teknik yapıları benzer olabilse de kullanım amacı ve kontrol kapsamı ekipmana göre değerlendirilmelidir.


Genleşme Tankı Periyodik Kontrolünde Neler İncelenir?

Kontrol kapsamı tankın yapısına ve kullanılan standarda göre değişmekle birlikte başlıca şu unsurlar değerlendirilir:

Kontrol Alanıİncelenen Konular
Tank gövdesiKorozyon, deformasyon ve genel fiziksel durum
Kaynak bölgeleriKaynaklarda gözle görülebilen uygunsuzluklar
Membran / diyaframUygunluk, hasar ve sistemin çalışma koşulları
BasınçÇalışma ve ön basınç değerlerinin teknik dokümanlarla karşılaştırılması
ManometreDurum, okunabilirlik ve uygunluk
Emniyet ventiliSistem yapısına göre uygunluk ve güvenlik fonksiyonu
BağlantılarGiriş-çıkış bağlantıları, vanalar ve bağlantı elemanları
EtiketMarka, model, seri numarası, imal yılı ve teknik değerler
SızdırmazlıkTank ve bağlantı noktalarında kaçak kontrolü
SabitlemeTankın montaj ve desteklerinin genel durumu

Kontrol sırasında tespit edilen uygunsuzluklar teknik kriterlere göre değerlendirilerek raporlanır.


Genleşme Tankı Gövde Kontrolü

Genleşme tankının basınç altında çalışan gövdesi kontrolün temel unsurlarından biridir.

Görsel incelemede;

  • yüzey korozyonu,

  • derin korozyon,

  • deformasyon,

  • şişme,

  • ezilme,

  • kaynak bölgelerindeki belirgin uygunsuzluklar,

  • bağlantı bölgeleri,

  • tankın genel fiziksel durumu

değerlendirilir.

Tank üzerinde ciddi korozyon veya deformasyon görülmesi halinde, ekipmanın güvenli kullanım durumunun belirlenmesi için ilave muayene veya test gerekebilir.


Genleşme Tankı Membran Kontrolü

Membranlı genleşme tanklarında membran, sistem içerisindeki sıvı ile gaz hacmini birbirinden ayırır.

Membranın hasar görmesi veya çalışma özelliğini kaybetmesi sistemin basınç dengesini etkileyebilir.

Kontrol ve bakım kapsamında ekipmanın üretici talimatlarına göre;

  • membranın durumu,

  • gaz tarafındaki basınç,

  • sistem basıncı,

  • bağlantılar,

  • tankın çalışma koşulları

değerlendirilebilir.

Membran basıncı ile sistem işletme basıncı aynı değer değildir. Bu değerler tankın üretici bilgileri ve sistem tasarımına göre değerlendirilmelidir.


Genleşme Tankı Basınç Kontrolü

Genleşme tanklarında basınç değerleri ekipmanın tasarımına ve kullanım amacına göre değişebilir.

Bu nedenle bütün genleşme tankları için tek bir basınç değeri veya tek bir ayar değeri vermek doğru değildir.

Kontrolde;

  • tankın azami çalışma basıncı,

  • sistem çalışma basıncı,

  • üretici tarafından belirtilen değerler,

  • membran/gaz tarafı basıncı,

  • emniyet ekipmanlarının ayarları

birlikte değerlendirilir.


Genleşme Tankında Hidrostatik Test

Basınçlı ekipmanlarda uygulanacak test yöntemi ekipmanın standardına, tasarımına, üretici bilgilerine ve yürürlükteki kontrol kriterlerine göre belirlenir.

Güncel mevzuat kapsamında periyodik kontrol metodunda öncelikle ilgili standart ve muayene/test kriterleri dikkate alınır; bunların bulunmaması halinde üreticinin tavsiye ettiği yöntem, bunun da bulunmaması halinde risk değerlendirmesine göre belirlenen yöntem esas alınır.

Bu nedenle her genleşme tankına aynı test basıncının uygulanması doğru değildir.

Gerekli durumlarda ekipmanın yapısına ve uygulanabilir standarda göre;

  • hidrostatik test,

  • görsel muayene,

  • basınç kontrolü,

  • et kalınlığı ölçümü,

  • tahribatsız muayene

gibi yöntemler uygulanabilir.


Genleşme Tankında Et Kalınlığı Ölçümü

Tank gövdesinde korozyon şüphesi bulunması, ekipmanın yaşı veya kontrol kriterlerinin gerektirmesi halinde et kalınlığı ölçümü yapılabilir.

Ölçüm sonucunda mevcut et kalınlığı;

  • üretim bilgileri,

  • tasarım değerleri,

  • izin verilen minimum et kalınlığı,

  • korozyon durumu

gibi teknik verilerle birlikte değerlendirilir.

Gerekli durumlarda ultrasonik kalınlık ölçümü ve diğer tahribatsız muayene yöntemleri kullanılabilir.


Genleşme Tankı Periyodik Kontrolünde Kullanılan Standartlar

Uygulanacak standart, genleşme tankının kullanım amacı, tasarımı, imalat standardı ve teknik özelliklerine göre belirlenir.

Kontrol sırasında ilgili basınçlı ekipman standartları ve üretici dokümanları dikkate alınır.

Güncel mevzuata göre periyodik kontrol metodunda ilgili standardın adı ve numarası veya kullanılan muayene/test kriteri raporda belirtilmelidir. İlgili standart veya kriter bulunmuyorsa üretici yöntemi, o da bulunmuyorsa risk değerlendirmesi esas alınır.


Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü Ne Sıklıkla Yapılır?

Güncel düzenlemede kapalı genleşme tankları için, standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse azami periyodik kontrol süresi 1 yıl olarak gösterilmektedir.

Ancak kontrol periyodu belirlenirken ekipmanın;

  • üretici talimatları,

  • ilgili standardı,

  • kullanım şekli,

  • çalışma koşulları,

  • önceki kontrol sonuçları

dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle kontrol tarihi yalnızca ekipmanın adına bakılarak değil, uygulanabilir teknik kriterlere göre belirlenmelidir.


Genleşme Tankı Kontrolü Nasıl Yapılır?

1. Ekipman bilgilerinin incelenmesi

Marka, model, seri numarası, imal yılı, kapasite ve çalışma basıncı gibi bilgiler kontrol edilir.

2. Teknik dokümanların incelenmesi

Varsa üretici dokümanları, önceki kontrol raporları ve teknik bilgiler değerlendirilir.

3. Görsel ve fiziksel kontrol

Tank gövdesi, bağlantılar, kaynak bölgeleri, korozyon ve deformasyonlar incelenir.

4. Basınç ve emniyet ekipmanlarının değerlendirilmesi

Manometre, emniyet ekipmanları ve sistemin basınç değerleri kontrol edilir.

5. Membran ve yardımcı donanımların değerlendirilmesi

Tankın tipine göre membran/diyafram ve ilgili bağlantılar değerlendirilir.

6. Gerekli test ve ölçümler

Uygulanabilir standarda ve kontrol kriterlerine göre gerekli muayene ve testler gerçekleştirilir.

7. Raporlama

Kontrol sonuçları ve tespit edilen uygunsuzluklar periyodik kontrol raporunda belirtilir.

Güncel mevzuata göre raporda ekipman bilgileri, kontrol metodu ve yetkili kişinin adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası gibi bilgiler bulunmalıdır. Yetkili kişinin imzasını taşımayan periyodik kontrol raporları geçerli değildir.


Genleşme Tankı Kontrolünde Sık Karşılaşılan Uygunsuzluklar

Kontrol sırasında özellikle;

  • tank gövdesinde korozyon,

  • deformasyon,

  • kaynak bölgelerinde uygunsuzluk,

  • membran hasarı,

  • uygun olmayan basınç değeri,

  • emniyet ekipmanı eksikliği,

  • manometre uygunsuzluğu,

  • bağlantılarda kaçak,

  • vana ve bağlantı problemleri,

  • teknik etiket bilgilerinin eksik olması,

  • tankın uygun şekilde sabitlenmemesi

gibi durumlar tespit edilebilir.

Uygunsuzlukların önem derecesi ekipmanın kontrol kriterlerine göre değerlendirilir.


Genleşme Tankı Bakımı ile Periyodik Kontrol Aynı Değildir

Genleşme tankında;

  • membran değişimi,

  • gaz basıncı ayarı,

  • vana değişimi,

  • bağlantı bakımı,

  • korozyon giderme,

  • sistem temizliği

gibi işlemler bakım faaliyetleri kapsamında değerlendirilebilir.

Periyodik kontrol ise ekipmanın güvenli kullanım durumunun teknik olarak değerlendirilmesidir.

Bu nedenle bakım yapılmış olması tek başına periyodik kontrol yapılmış anlamına gelmez.


Genleşme Tankı ve Hidrofor Tankı Arasındaki Fark

Genleşme tankı ile hidrofor tankı fiziksel olarak birbirine benzeyebilir ancak kullanım amaçları farklıdır.

Genleşme tankı, özellikle kapalı ısıtma ve soğutma sistemlerinde sıvının hacim değişimlerini karşılamak için kullanılır.

Hidrofor tankı ise su basınçlandırma sisteminde basınç dengesine ve pompanın çalışma düzenine yardımcı olur.

Bu nedenle kontrol sırasında tankın yalnızca fiziksel görünümüne değil, hangi sistemde ve hangi amaçla kullanıldığına da bakılır.


Genleşme Tankı Periyodik Kontrol Raporu

Kontrol sonunda;

  • ekipman kimlik bilgileri,

  • teknik özellikler,

  • kontrol yöntemi,

  • yapılan muayene ve testler,

  • tespit edilen uygunsuzluklar,

  • kontrol sonucu,

  • yetkili kişinin bilgileri

raporlanır.

Güncel düzenlemeye göre zorunlu periyodik kontrol hizmetlerinde işveren ile yetkili kişi arasında hizmet gerçekleştirilmeden en geç bir gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme düzenlenmesi ve karşılıklı onaylanması gerekir.


Eskişehir ve Çevre İllerde Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü

Periyodik Mühendislik olarak Eskişehir başta olmak üzere Bilecik, Bozüyük, Kütahya, Afyonkarahisar, Bursa, Kocaeli (İzmit), Sakarya, Ankara, Bolu ve Konya çevresinde işletmelerin genleşme tankları ve basınçlı ekipmanlarının teknik kontrol süreçlerine yönelik hizmet sunuyoruz.

Fabrika, üretim tesisi, merkezi ısıtma sistemi, ticari yapı, otel, iş merkezi ve farklı işletmelerde bulunan genleşme tanklarının kontrol kapsamı ekipmanın teknik özelliklerine göre belirlenir.


Sık Sorulan Sorular

Genleşme tankı periyodik kontrolü zorunlu mudur?

Güncel mevzuatta kapalı genleşme tankları basınçlı kap ve tesisatlar kapsamında yer almaktadır. Periyodik kontrol kapsamı ekipmanın teknik yapısı ve EK-III hükümleri dikkate alınarak değerlendirilir.

Genleşme tankı kaç yılda bir kontrol edilir?

Standartlarda farklı bir süre belirtilmemiş kapalı genleşme tankları için azami kontrol süresi 1 yıldır.

Genleşme tankında hidrostatik test yapılır mı?

Gerekli test yöntemi ekipmanın standardına, üretici bilgilerine ve güncel kontrol kriterlerine göre belirlenir. Her tank için aynı test yönteminin uygulanması doğru değildir.

Membranlı genleşme tankı da kontrol edilir mi?

Evet. Tankın teknik yapısına ve kullanım amacına göre membranlı kapalı genleşme tankları da ilgili kontrol kriterleri kapsamında değerlendirilir.

Genleşme tankı ile hidrofor tankı aynı mıdır?

Hayır. Fiziksel olarak benzer olabilirler ancak kullanım amaçları ve sistem içerisindeki görevleri farklıdır.

Genleşme tankı kontrolünü kim yapabilir?

Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri, güncel mevzuatta belirtilen yetkili meslek grupları tarafından yapılır. Bunlar arasında makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, kimya, imalat ve uçak mühendisleri ile mevzuatta belirtilen teknik öğretmenler ve makine tekniker/yüksek teknikerleri bulunmaktadır.


Güvenli Basınçlı Sistemler İçin Teknik Kontrol

Genleşme tanklarının güvenli kullanımı; tank gövdesinin, membranın, basınç değerlerinin, bağlantıların ve emniyet ekipmanlarının uygun durumda olmasına bağlıdır.

Periyodik Mühendislik, Eskişehir ve çevre illerde kapalı genleşme tankları ve ilgili basınçlı ekipmanların teknik kontrol ve raporlama süreçlerinde hizmet sunmaktadır.

Powered by Joinchat